Bir arkadaş sayesinde haberdar olduğum bir yazının başlığı bu. 9 Şubat 2011’de Görele Haber sitesinde yayınlanmış, yani bundan 10 ay önce. Yaklaşan seçim atmosferine uygun bir şekilde ele alınmış ama bu esasında yeni bir konu değil. Yazıda da geçen Görele, Eynesil, Çavuşlu ahalisinin kendilerini hemen her açıdan Trabzon’a yakın hissettikleri eskiden beri biliniyor.

15 sene kadar önce bizim işyerine müşteri olarak iki delikanlı geldi. Trabzon’un Şalpazarı ilçesinden başlayıp batıya doğru genişçe bir alanda kullanılan Çepni aksanıyla konuşuyorlardı. Nereli olduklarını sorduk gayri ihtiyari. “Trabzonluyuz” dediler. Trabzon’da bu aksanı kullanan sadece Şalpazarı ve Beşikdüzü’nün bir kısmı vardı, biz tekrar sorunca Eynesilli olduklarını söylediler. “Ula uşaklar, Eynesil Giresun’a bağlı değil mi?” deyince de “öyle ama biz Trabzon’luyuz diyoruz” diye cevap verdiler.

Geçtiğimiz aylarda OR-Gİ havaalanı gündemdeyken, Göreleli bir ağabeye fikrini sormuştum da “Bana 270 kilometre. Oraya gidene kadar Trabzon’a geçer de uçakla İstanbul’a varırım” demişti. Görele Haber’deki yazının altına ilginç yorumlar yapılmış. Bizim anlatmak istediğimiz şeye en güzel örneği de şu yorum teşkil ediyor. “Görele Sivas’ın ilçesi olabilirdi. Biz Sivaslıyız diyebilirdik. Tarihte yazılana bakılırsa Çepnilerin bir bölümü daha iç kesimlere göç etmiş, yani Sivas’a doğru gitmişler. Nereye bağlanırsa bağlansın, önemli olan Görele ve Görele halkı bundan ne kazanır ne kaybeder, buna bakmalıyız. Kaldı ki Trabzon gibi güçlü bir vilayetin ilçesi olmanın getirisine bakmak lazım. Giresun’u ne kadar tanıdığımızı da kendimize soralım.”

Açıkça görülebileceği üzere yorumcunun önceliği Görele; nereye bağlı olduğu birinci mesele değil. Giresun’la olan aidiyet ilişkisinde de ciddi sorunlar olduğu anlaşılıyor.

Bir hayli dertli olan yazar, ilerleyen satırlarda Çamoluk, Şebinkarahisar ve Alucra’nın da Giresun’dan koparılacağını iddia ediyor, eğer Görele Trabzon’a bağlanırsa en önde kendisinin gideceğini açıklıyor ve Görele’nin devletten hak ettiği yardımı ancak Trabzon’a bağlanırsa alacağına inandığını söyleyerek noktalıyor.

Halen geçerli olan idari sistem, 1923’te Cumhuriyet’le birlikte yürürlüğe konmuş ve ülke vilayetlere bölünmüş. Taksimat hangi kriterlere göre yapılmış bilmiyorum ama ortaya bir sürü sorun çıkmış. Söz konusu yazının yazılmasına sebep olan da bu sorunlardan bazıları. Giresun kimliğini önemseyen, sahip çıkan ve Giresun’un yaşadığı sorunları kendine dert edinen değerli dostlar lûtfen alınmasınlar ama o sorunların ortaya çıkış sebebi de vilayet sınırlarının yapay olmaları. Giresun’un doğuda kalan ilçeleri coğrafi ve kültürel olarak Trabzon’a yakınlık hissediyor, güneyinde kalan ilçeleri de daha çok Orta Anadolu coğrafyasına yakın, kültürleri de oralarla benzeşiyor. En azından sahil ilçelerinden hayli farklı bir yapıya sahipler. Gümüşhaneli hemşehrilerimizin de benzer konularda bazı rahatsızlıkları olduğunu biliyoruz. Bütün yatırımların Trabzon’a yapıldığı, başta yaylalar olmak üzere turistik değerlerini Trabzon ve Trabzonluların kendilerine mal ettiği gibi konular bunlar.

Haklılar ya da haksızlar diye münazaraya girecek değiliz. Trabzonluların, Giresun ve Gümüşhane’nin kötü olmasını isteyecek halleri de yok. Bunlar, mevcut sistemin tarihi, sosyal, kültürel ve coğrafi özellikler dikkate alınmadan uygulamaya konduğunu gösterir. O tarihten önce bütün bölge Trabzon’a bağlıydı. Bir başka ifadeyle bütün bölgenin adı Trabzon’du. Bugün Gümüşhane vilayeti sınırlarında kalan yaylalar, yine bugün Trabzon sınırlarında kalan ilçelerin insanlarının yüzlerce yıllık yaylaları. Senindi benimdi diye çekiştirmenin bir anlamı yok.

Bu idari bölünmüşlüklerin verdiği zararlara mikro ölçekte bir örnek vereyim, sanırım mesele daha iyi anlaşılır: Bizim köy Akçiriş, 40 hanelik küçük bir köy. Daha önce komşusu Çarlaklı köyüne bağlı bir mahalleymiş. Bir anlaşmazlık sonucu bizimkiler ayrılıp köy olmuşlar. 1970’li yılların sonunda Çarlaklı’ya elektrik geldi, bizim köy ise elektrik için iki yıl daha beklemek zorunda kaldı. Aynı köy olsalardı, aynı zamanda elektrik gelecekti. Hakeza 1980’lerin ortalarında bizim köye araba yolu yapıldı, Çarlaklı yol için birkaç yıl daha bekledi. Eğer aynı köy olsalardı, hizmetleri aynı zamanda alacaklardı.

Konu bir yazıya sığacak gibi değil, zaten bir hayli de uzattık ama yine de meramımızı tam olarak anlatamadık. Kısmetse başka yazılarda devam ederiz. Şimdilik son sözümüz: Türkiye idari bölünüşünün herhangi bir kutsallığı ya da dokunulmazlığı yoktur. Dönemin şartlarında öyle uygun görülmüş olabilir. Zamanın değişen ve gelişen şartlarına, bölgelerin ve insanların ihtiyaçlarına göre yeni düzenlemeler pekâlâ yapılabilir. Bu da hiçbir kurumu ve kimseyi hain ya da dönek yapmaz. Günümüzde geçerli olan vilayet kimlikleri yapaydır, yüz yıl önce bir çoğu zaten mevcut değildi. Yeni kimlikler hiçbirimizi daha zengin, müreffeh ya da onurlu şerefli kılmadı.

Bülent ŞİRİN
E-Posta: Bu e-posta adresini spambotlara karşı korumak için JavaScript desteğini açmalısınız

Her hakkı saklıdır. Yazarının ve Serander.Net'in izni olmaksızın alıntı yapılamaz, kullanılamaz. Bilgi için: Bu e-posta adresini spambotlara karşı korumak için JavaScript desteğini açmalısınız

Bu yazı için geridönüş linki

Yorum (9)

Bu yorumun beslemesine abone olun

Yorumları göster/gizle

Yorum formunu göster/gizle