Bir halk hikâyesinin Ahıska varyantı: Aslı ile Kerem

Vaxdın zamanında, bir padişahinen bir keşiş arxadaş oliyerlar. Yiyer, içiyer oturiyerlar.

Bunlar ahdediyerlar ki çocuxlarımız olursa, bir birlarına veracayux.

Bir sene, beş sene geçiyer. Qarilari hamile qaliyer. Doxuz ay sonra keşişin kız çocuği, padişahın
da oğli dünyaya geliyer. Adlarıni Asli’ynan Kerem qoyiyerlar. Bunnar böyiyer, mekteba gediyerlar. Barabar oyniyarax geliyerkan keşiş vehimlaniyer. Qızımi bir Misliman’a nasıl verecam, diya.

Zaman geçiyer, qıza elçilar geliyer, keşiş vermiyer. Daha mekteba da yollamiyer, evdan dişari qoymiyer. Keşiş, bir geca yarısi eşyasıni yüklayıp gediyer. Qaliyer bu Kerem. Gedacam ki Asli ağliyerdur, diyer. Anasına da:

Allah’a amanat etdux anacan sizi,
Duvadan unutman bir birimizi,
Sağlux olsa gena görüruh bir birimizi.

Kerem çıxiyer da gediyer. Az gediyer, çox gediyer, dere tepe düz gediyer. Gediyer ki bir gelin,
qabirda ağliyer. Gelina diyer ki:

Qudretdan çekilmiş qaradur qaşın,
Qaralar geyinmiş yastadur başın,
Atan mi ölüptür, yoxsa qardaşın,
Ahu gözlüm ne beklarsın mezeri?

Gelin da çevürüp diyer ki:

Qudretdan çekilmiş qaradur qaşım,
Qaralar geyinmiş yastadur başım,
Ne atam ölüptür, ne qardaşım,
Yar eşğına tolanurum mezeri.

Kerem:

Çayır çemen göl yüzüni bürümiş,
Yüzger vurmiş, gür qanadın qurumiş,
Yedi yıl ölali şimdi çürümiş,
Ahu gözlüm ne beklarsın mezeri?

Açmişlar mezeri, göstariyerlar ki mezerda sağ selemet yatiyer.

Kerem diyer ki: “Heyvax hey, bu qabiri bekliyer, ben Asli’ya niya getmiyerim?”

Yola düşiyer… Gediyer ki yolda bir qafa!

Diyer:

Ay qafa sen ne qafasın?
Başi al valali kız misin qafa?
Gözlari qanni oğlan misin qafa?

Qafa dila geliyer diyer ki:

Qız idim gendi gendimi atardım,
Atardım da şehitlara qatardım,
Yedi yıldur yol üstünda yatardım,
Axretim mağfurdur var Kerem Dede.

Kerem çıxıyer da gediyer. Bu Kerem, az gediyer, çox gediyer. Baxiyer ki mekteptan qızlar çıxmiş da evlarına gediyerlar.

Diyer ki, “Burdan keşiş geçti mi, gördüz mi?”

Qızlar, “Biza adıni de, o zaman keşişin nera getduğuni
diyarux!” diyerlar.

Kerem:

Altı qızlar, altı qızlar,
Altısının biri Nazli,
Altısının biri Melek,
Altısının biri Yıldız,
Öbüri hepisindan köti.

Ondan buna yol göstariyerlar ki keşiş beyla geçti. Bu gena gediyer; az gediyer, çox gediyar ki derya kenarında üç gözel kız çamaşur yaxıyer.

Diyer ki :

Bu yağluği kim işladi?
Aslım bena bağışladi,
Üç gözelden birisina,
Yaxadayım yağlux seni.

Üç gözeldan birini Asli’ya benzadiyer.

Qızlar diyer ki :

Benim adım Gülli, Nazli,
Senin araduğun Asli,
Bağıma düşmamiş gazel,
Gürcistan’a gözel.
Top saxalli bedir yüzli,
Araduğun ben degülüm

Kerem, ordan geçip gediyer. Gediyer ki, ne gedarsın? Keşiş, bir binada oturiyer ki… Kerem dolaniyer, dolaniyer de kapiyi bulamiyer.

Dolandım dolandım, yoxdur qapısi,
La’li gevher olmiş onun yapısi,
Kız, gel Misliman ol, qalma Ermani.
Lanet olsun Ermanının adına.
Elli perhizina, altmış gününe,
Şükür ettim Bâr-i Huda’nın birina,
Biz da girdux Din-i İslâm’ın emrina
Qız, gel Misliman ol, qalma Ermani.

Baxiyer ki olmiyer. Anasi qomşiya getmiş. Diş çıxardiyermiş. Asli evda tek imiş. Evin ögünda havuz varimiş. Üstüni açiyer da qarşiya atiyer. Havuza girip yüza yüza geçiyer. Üstüni geyip Asli’ya gediyer.Saxalli olduğiyçun Asli oni tanımiyer.

Diyer ki: “Ay qız diş çekabilür misin? Dişlarım ağıriyer!”

Qız: “Otur aburda! Anam qomşida. Dur da çağırem! Qız gediyer, anasıni çağıriyer. Kerem’in başini Asli’nin dizina yaturup dişlarini yoliyer. Birısini yoliyer, ikisini yoliyer. Otuz iki dişi yolup Kerem’in avucuna tökiyer. Sora, Bismillah diyer, atiyer, dişlar Kerem’in ağzına tezeden düziliyer.

Anasi diyer ki, “Asli qaç! Bu Kerem’dür.”

Asli qaçiyer bir qapiya, anasi qaçiyer bir qapiya! Kerem de Asli’nin peşindan qaçiyer. O ki qapiyi
örtiyer, baş parmaği qapının arasına sıxışiyer Kerem’in. Anasi qızlari çağıriyer ki Asli’yi çıxarın.

Kerem türki diyer. Sonunda ağzından alav çıxıyer, Kerem yaniyer.

Qızlar gelip diyer ki, “Asli, gözün aydın, Kerem yandi!”

Asli diyer:

Qızlar, gelin baxın melûl müşkül halıma,
Yandi Kerem, saldi beni bu derda,
Ana, Kerem yandi, ben da yanarım.

Asli saçıninan süpüriyer, Kerem’in külüni, yığiyer. Kerem’in ataşi Asli’ya düşiyer. Asli da yaniyer,
onun külüni ayri yığıyerlar, ötekinin ayri.

Asli’ynan Kerem’in mezeri Bağdat’dadur. Yılda gül açarmış mezerlarında. Abela gelürmiş qara tikan araya girarmiş. O gül orda solarmış, bu gül burda. Hala da elaymiş.

Anlatan: Kerim kızı Gülseher Ezizova
Doğum yeri: Ahıska (Uravel)
Yaşı: 80
Derleme yeri ve tarihi: Bursa-2005

Ülkü ÖNAL

* Bu derleme çalışması sitemizde yazarının izni ile yer almaktadır. Her hakkı saklıdır. İzinsiz alıntı yapılamaz ve kullanılamaz. Bilgi için: Bu mail adresi spam botlara karşı korumalıdır, görebilmek için Javascript açık olmalıdır

Yorumlar (2)