Birbirinden uzakta bulunan insanların konuşma gereksinimlerini, iletişimlerini sağlayan en eski araç mektuptur.
Yazın türü olarak geçmişi dört beş yüz yıllık olmasına karşın iletişim aracı olarak insanlık tarihi denli eski mektup tarihi geçmişten günümüze yazınsal türleri; şiir; destan, mektup, sırasına göre yazmak yanlış olmaz.

Yazının başlangıcına dek götürmek olası mektubun tarihini. Eski Mısır'dan, Hititler'den, Asurlar'dan, Sümerler'den kalma mektuplar var bugün elimizde.
Yunan Edebiyatında Eflatun'un, Epikuros'un, Latin Edebiyatından Çiçero'nun, Senaca'nın, Pulinuus'un mektupları,mektup yazınının önemli örnekleri sayılıyor.
İtalyan Edebiyatında; Petrarka, Makyavelli, Leopardi, Gioberti mektup türüne emek verenlerden.
Alman yazınının önemli adları Lessing, Herder, Goethe, Scihiller, Hölderlin, Hebbel, Hein, Thomas Mann, Rilke, Hesse, Halptmann...mektuplarıyla da anılmaktadır,.
Madam de Sevigne, Paskal, Voltaire, Didero, J.J.Rousseu, Stendhal, Balzac, Porosper Marime, Floubert, Proust, Andre Gide, Apollairane...gibi ünlü Fransız yazarlarının mektupları da bu türün önemlilerindendir.
İngiliz yazınında; Montaigne, Lord Byron, Joan Keats, Joyce, Ezra Pound nice mektuba da emek vermiştir.
Doğu yazınında; Hulâgu, Câmî, Arabi, Mevlana, Gazali...mektupla duygularını, düşüncelerini anlatanlardan.
Bizde; İkinci Murat'ın, Ebussuut Efendi'nin, Kanuni Sultan Süleyman'ın, 4.Murat'ın, Baltacı Mehmet Paşa'nın, I.Abdülhamit'in, Mustafa Kemal Paşa'nın, İsmet İnönü'nün   yazdığı mektuplar, yönetici mektuplarına önemli örnektir.
Yazınımıza gelince...Fuzulu, Baki, Bağdatlı Ruhi, Mithat Paşa, Sinasi, Ziya Paşa, Namık Kemal, Ahmet Mithat Efendi, Recaizade Mahmut Ekrem, Muallim Naci, Şemsettin Sami, Tevfik Fikret, Cenap Mehabettin, Ziya Gökalp, Mehmet Akif Ersoy, Abdülhak Hamit Tarhan, Halit Ziya Uşaklıgil, Memduh Şevket Esendal, Halide Edip Adıvar, Ömer Seyfettin, Halikarnas Balıkçısı, Reşat Nuri Güntekin, Nurullah Ataç, Ahmat Hamdi Tanpınar, Nazım Hikmet, Sait Faik Abasıyanık, Aziz Nesin, Kemal Tahir, Sabahattin Ali, Ziya Osman Saba, Cahit Sıtkı Tarancı, Orhan Kemal, Cevdet Kudret...mektupları gün ışığına çıkan   yazarlarımız, ozanlarımız.
Bir yazın türü olan mektup kimi yazarlarımızın romanlarında anlatım aracı olarak kullanılır. Laclos'un Tehlikeli İlişkileri, Goethe'nin Genç Verther'in Acıları, Volter'in  Acem Mektupları, Halide Edip Adıvar'ın Handan' ı bu tür yapıtlardandır.
Mektuplar yazanlarının özelidir. Yayımlanacağı düşünülmediğinden içten geldiği gibi, özdenetime girmeden yazılır. Bu yüzden yazarların, ozanların yaratılarına yansımayan yanlarını yayımlanan mektuplarından öğreniriz. Orhan Kemal'in mektupları yayınlanmasaydı onun zaman zaman günlük gereksinimini bile karşılayamayacak derecede parasızlık günleri olduğunu nereden bilecektik. Fuzuli ünlü mektubunu yazmasaydı biz Kanuni dönemi için, "Selam verdim, rüşvet deyildür deyu almadılar" hükmünü nasıl öğrenecekti ki Nazım Hikmet'in, Kemal Tahir'e Mapushaneden Mektupları yayımlanmasaydı iki büyük sanatçının mapushane yaşamlarını, özellikle Kemal Tahir'in kimi yapıtlarının oluşum sürecini nasıl öğrenecektik...Halikarnas Balıkçısının mektupları yayımlanmasaydı, o büyük merhaba insanının gönül dünyasmı, beyin biri kimini, dostluklarını nasıl anlayacaktık...
Ölümünden yıllar sonra yayımlanan Memduh Şevket Esendal'ın mektupları o büyük öykücünün yaşamını, sanatını, aile çevresini, 1930'lu, 1940'lı yılların Türkiye'sini tüm içtenliğiyle anlatması açısından  bir gömü değil mi...
Mektup türüyle ilgili bir iki yapıt adı yazayım. 1964'te yayımlanan Tercüme Dergisi Mektup Özel  Sayısı,1974'te yayımlanan Türk Dili Mektup Özel Sayısı bu türle ilgili bu güne dek yayımlanan en kapsamlı kaynaklar. Türün tüm özelliklerini   geçmişten günümüze örnekleriyle öğrenebilirsiniz bu değerli yapıtları okuyarak.
Memduh Şevket Esendal'ın Kızlarıma Mektuplar' ı, Oğullarıma Mektuplar' ı, Azra Erhat'ın Mektuplarıyla Halikarnas Balıkçısı, Nazım Hikmet'in Mapushaneden Kemal Tahir'e Mektuplar'ı, Sadi Borak'ın Atatürk'ün Özel Mektupları, Yaşar Nabi Nayır'ın Dost Mektupları...öncelikle okumanızı önereceğim yapıtlar...
Mektup...günlük yaşamın içindeydi bir zamanlar. Son yıllardaysa unutulup gitmişti neredeyse...Neyse ki gündeme geldi hiç beklenmedik zamanlarda. Son ayların basına televizyonlara, tartışmalara, haberlere yansıyan tek türü mektup...
Mektup adına sevindirici. Tür yeniden canlanacak: İlk kural: Mektup imzalanacak...

Hayrettin GÜNAY

Her hakkı saklıdır. Yazarının ve Serander.Net'in izni olmaksızın alıntı yapılamaz, kullanılamaz. Bilgi için: Bu e-posta adresini spambotlara karşı korumak için JavaScript desteğini açmalısınız

Bu yazı için geridönüş linki

Yorum (0)

Bu yorumun beslemesine abone olun

Yorumları göster/gizle

Yorum formunu göster/gizle