Serander.Net | Karadeniz Kültürü... Karadeniz tarihi, kültürü ve folkloru!

Çar08272014

Son GüncellemePaz, 24 Ağu 2014 1pm

Back Buradasınız: Ana Sayfa Yazarlar Hayrettin GÜNAY Kerkük Türkülerinin Babası

Kerkük Türkülerinin Babası

Kerkük türküleri denince ilk anımsadığım ad Abdurrahman KIZILAY'dır. Türkü tutkumu radyodan beslediğim ortaöğretim yıllarımda özellikle ALTUN HIZMAV MÜLAYİM türküsüyle yerleşti belleğime. Sonraki yıllarda da kaynak kişi, okuyucu olarak hoyratlarla, Kerkük türküleriyle aradığım sanatçılardan oldu.

Sanatta, yazında, tarihte, felsefede... İlgi duyduğum alanlarda yıllar öncesinde edindiğim, çok yararını gördüğüm bir alışkanlığım var. Konuyla ilgili öğrenci olmak, kaynak edinmek, kaynaklar üzerinde çalışarak öğrenmek...

Halk müziği, türkülerimiz içinde yöntemim bu. İlgi duyduğum alanlarda yapıt biriktirerek konuyu öğrenmek. Kerkük türkülerini de Abdurrahman Kızılay'ı da böyle öğrendim. 1940'ta Kerkük'te doğmuştu. Ortaokul yıllarında Reşit Küle Rıza, Mustafa Kalay. İzzettin Nimet, Abdülvahit Kuzecioğlu ile müzik toplantılarında bulunmuştu.

Abdurrahman Kızılay, 1959'da Bağdat Radyosu'nun sınavını kazanacak, Türkmence bölümünde ses sanatçısı olarak dinleyecilerin karşısına çıkacaktı.

1960'ta Türkiye'ye gelir. Ankara Devlet Konservatuvarı'nda kontrbas eğitimi alır. Fahri Kopuz'dan aldığı derslerle de Klasik Türk Müziği bilgisini geliştirir. 1969'dan sonra yaşamının çoğu ülkemizde geçer. 1974'te de Türk vatandaşı olur. Ses sanatçılığı yanında derlemeciliği, besteciliği, Kerkük türkülerinin kaynak kişilerinden oluşu alanında önemli, unutulmaz yer sağladı ona.

Çoğunuz anımsayacaksınız: Altun Hızmav Mülayim, Ağlama Ceylan Balası, Elinde Ayağında Acem Kınası, Altın Tabakta Bal Var, Değirmaç, Cerravun Kulpu Burma, Hanım Hanım Ne Gözel Hanımsan, Yazmalı Gelin, Ay Bolanaydı, Çileydim, Muhalif Hoyrat, Hele Hele Verin Geline, Esmerim Güzel Esmer, Yolcu Hoyratı, Mazan Hoyratıarı, Aman Saki Can Cana, Aç Aç Kolların... gibi sevilen türkülerde Abdurrahman Kızılay'ın kaynak kişi, derleyen, besteci olarak emeği var. Örneğin çoğumuzun içini titreten Atun Hızma Mülayim'in kaynak kişisi, Ay Dolanaydı'nın derleyicisi, Esmerim Güzel Esmer'in de söz yazarı, bestecisi o...

Bu sabah (13 Aralık 2010) TRT Telegün'den öğrendim değerli sanatçı Abdurrahman Kızılay'ın öldüğünü. Telegün şu başlığı atmıştı: KERKÜK TÜRKÜLERİNİN BABASI ÖLDÜ.

1991'de değerli sanatçı, araştırmacı Salih Turhan'la yayımladıkları Kerkük Türküleri kitabını anımsadım...

Mehmet Özbek'le çıkardıkları, MUM KİMİN YANAN KERKÜK TÜRKÜLERİ kasetinini dinlemeye başladım içim yanarak. Muhalik Hoyrat'ı iki kez dinledim Abdurrahman Kızılay'ın özgün o kuyusundan, ağlayarak...

"Dağlar yeşil boyandı
Kim yattı kim uyandı
Kalbime ateş düştü
İçinde yar da yandı
Su serptim ateş sönsün
Serptiğim su dayandı
Aman azrail aman
Alma canım bir zaman
Gider o yare haber
Yar da yanar bir zaman
Aman aman
Hiç bilmem hara gidim
Kerkülüyem men özüm
Kulak ver dinle sözüm
Canlar Kerkük'e gurban
Evvel başta men özüm
Bir vay iki vay üç vay
Aktı çeşmim oldu çay
Bir güne biz düşmidik
Diseg vay dimeseg vay"

Onun ölümünü paylaşmak istedim sabırlı okuyucularla. Masama geçtim, Daktiloma kağıt taktım. Yazmaya başlamadan önce Kültür ve Turizm Bakanlığı Ankara Devlet Türk Halk Müziği Korosu Sanatçısı değerli araştırmacı Salih Turhan'ı aradım. Baş sağlığı diledim. Ortak çalışmalar yaptıklarını, dost olduklarını biliyordum.

Salih Bey, Abdurrahman Kızılay'ın toprağa yarın verileceğini, törene katılacağını söyledi. Abdurrahman Kızılay'ın önemini vurguladıktan sonra ilerde görüşmek umuduyla bitirdik konuşmayı...

Mum Kimin Yanan Kerkük Türküleri'nde çok önemli bir coğrafya olan Kerkük halkı Osmanlı döneminde duygularını şu dizelerle yansıtmış AMAN TABUR türküsünde:

Gözlerüv yedi meni
Kurd oldu yedi meni
Üydu eller sözüne aleme dedi meni
Aman tabur yar yaman tabur
Zenginlere bedel kabul
Fukaraya Allah sabır.

Kerkük türkülerimiz öksüz kaldı. Sabır diliyorum sevenlerine, türkülere gönül verenlere...

Hayrettin GÜNAY

HEr hakkı saklıdır. Yazarının ve Serander.Net'in izni olmaksızın alıntı yapılamaz, kullanılamaz. Bilgi için: Bu e-posta adresi spam robotlarından korunuyor. Görebilmek için JavaScript etkinleştirilmelidir.

Karadeniz Folkloru (Halk Bilim)

Karadeniz Tarihi

Karadeniz Tarihi

Karadeniz Tarihi
Karadeniz Tarihi ile ilgili en geniş bilgiler Serander.Net'te!

Karadeniz Folkloru (Halk Bilim)

Karadeniz Folkloru (Halk Bilim)
Karadeniz Halk Kültürü ile ilgili bilmedikleriniz Serander.Net'te!

Gezi & İnceleme

Karadeniz Gezi & İnceleme
Karadeniz hakkında Gezi İnceleme yazılarıyla çok şey bulacaksınız.

Karadeniz Türküleri

Karadeniz Türküleri
Karadeniz Türküleri ile ilgili en geniş bilgiler Serander.Net'te!

Röportaj ve Söyleşiler

Röportaj & Söyleşi
Röportajlarımız ve Söyleşilerimizi keyifle okuyacaksınız...