Serander.Net | Karadeniz Kültürü... Karadeniz tarihi, kültürü ve folkloru!

Per10232014

Son GüncellemePaz, 24 Ağu 2014 1pm

Back Buradasınız: Ana Sayfa Yazarlar Işık ATAKAN Günümüzde Trabzon'un Müzik Kültürü

Günümüzde Trabzon'un Müzik Kültürü

4000 yıllık tarihiyle Trabzon’un Müzik kültürünü dünden bugüne yazmaya çalışacak olursam inanın burada satırlarla sayfalara sığdırabilmem mümkün olamaz. Ancak yarım asrı bulan ömrümde 6-7 yaş arası Türk musikisinin maneviyatını hissetmiş ve daha sonraki yaşamımda sanatçı adayı olabilmeyi ilke edinmiş doğduğum bu şehrin musiki kültüründen kısaca söz edebilirim.

Trabzon’da İlk okula başladığımda aynı mahallede birlikte oturduğumuz ve şu an Ankara’da yaşayan ve iyi bir iş kadını olan namı değer adıyla Fatoş …?... abla’dan enstrüman olarak mandolin dersi almaya başlamıştım. Ud çalan annemin ve manevi halamın Türk Müziğini sevip, öğrenmemde en büyük etken olduklarını da söylemeliyim. Evimizde ve mahallemizde o yıllarda önce radyo, pikap ve daha sonra teyp çalıp dinlemek en büyük zevkti. Yalnız bizim ailemiz ve çevremiz değil, Trabzon halkının genel olarak Türk Musikisini çok sevmesi dinlemesi ve de ilgili olması tarihi sürecinde bilinen bir gerçektir.

Çocukluğumda Trabzon Liselerinden Yetişenler Musiki Cemiyeti (TLYD) koro şefi Merhum Kemani Temel Şükrü Doğru ve arkadaşları şehrin bütün sosyal etkinliklerinde ve özel gecelerinde sahne alırlardı. Bir avuç içi kadar küçük olan şehrin sayılı birkaç yazlık sineması ve gazinosu vardı. Örneğin, Yazlık İnci, Sümer, Hisar, Fuar sinemaları, Uzunkum mevkii Ayasofya müzesi altında Çağlayan, Orkide ve Akçaabat sahil gazinoları ve de şehir merkezindeki Taç Kulüp aklıma gelen ilk isimlerdir.

Bu mekânlara ailece gider zamanın en ünlü isimlerini birlikte izlerdik. Söz konusu bu mekânlara ilave olarak Kale Park Ordu Evini, Belediye’ ye ait nikâh salonunu ve sahildeki Emperyal Gazinosunu da eklemek gerekir. Çünkü o yıllarda Kale Park Askeri Ordu Evine seçkin, elit üyesi olan halktan sivil insanlar ancak girebilirlerdi. İtiraf etmek gerekirse Kemençe enstrümanının “K” sini değil duymak, horon dahi oynanmayan bu mekânlarda özel orkestralar ve gruplar yer alırdı.

Şehir merkezinde sosyal yaşam böyleyken, çevre ilçelerden ve köylerden gelenler bu yaşam farklılığına istisnalar olsa da ayak uydurma zorunluluğu hissederlerdi. Akabinde 1980 yılı sonrası Sovyetler Birliğinin dağılması ve sınır kapılarının açılmasıyla ne yazık ki Karadeniz Bölgesi genel olarak büyük bir kültür erozyonuna uğramış oldu.

Köyler kent, kentler köy gibi yaşanırken tipik bir arabesk modeli yaşam tarzı oluştu. Yerlisi, yersizi, köylüsü, kentlisi, Azeri’si, Gürcü’sü, Rus’u derken Karadeniz iç içe karıştı. Dolayısıyla Trabzon’da bu karışıklıktan nasibini almış oldu. Şimdi kimse kimseyi tanımaz hale geldi. Ne yazı ki her geçen gün manevi değerlerde önemini yitirmeye yüz tutmaktadır.

Son yıllarda işin içine bir de siyaset girince onu hedef gösterip karıştırmakta içten bir hale geldi. Çünkü Trabzon denilince akla milli değerleri önemseyen, çağdaş, medeni, uygarlık beşiğinin ilk oluştuğu ve bölgede çok iyi bir ticaret merkezi konumunda bulunması gelir.

Trabzon böyle olunca ilerleyen yıllar içerisinde sosyal yaşamıyla birlikte müzik kalitesi de bozulmaya başladı. Örneğin, 1960’lı yıllarda Akçaabat sahil Gazinosunda Necdet Tokatlıoğlu’lar, Mustafa Sağyaşar’lar, Sevim Tuna’lar, Ahmet Sezgin’ler, Muazzez Türing’ler, Aliye Akkılınç’lar gibi zamanın daha bir çok ünlü isimlerinin yanı sıra, düğün salonlarında La Cumparsite dinlenip dans edilirken, şimdi onların yerini saz çalan arabesk şarkıcı adayları, kemençeciler ve horon halayları yerini aldı…

Bugünkü görünen manzara karşısında Trabzon’ da yalnız bu müzik kültürü raundu kazanmış oldu. Tüm bu olumsuz görüşlere karşın bireysel çabalarla yapılan birkaç Cemiyet ve Dernek çalışmaları mevcut olsa da o eski günlerdeki kentli düzeyinin çok gerisindeki ilgisizlik her an dile gelmektedir. Ne yazık ki yörenin folklor müziğinde ve oyunlarında da yozlaşma hat safhadadır. Trabzon ve yöresinin gerilemesinde ekonominin, kültürün ve yerel yönetimlerin olumsuz tutumları da etken olduğu muhakkaktır.

Yaklaşık 4 yıl önce Trabzon’da yerel bir Televizyon kanalında kişisel çabalarımla memleketim diyerek 13 bölümlük ses düzeninden sazlara, sahne dekorundan yönetmen sorumluluğuna kadar ilk kez tarafımdan bir Türk müziği canlı yayın istek programını gerçekleştirmenin onurunu yaşadım ve yaşattım.(Her programın CD’si arşivimde mevcut.) Trabzon halkından aldığım olumlu yöndeki yoğun tepkileri burada şeref yemini olarak belirtmeyi arz ederim.

Sevgili Serander okurları, Trabzon yalnız bir folklor kültüründen ibaret değildir. Eğer böyle olursa dayatmacı bir kural olur ki, müziğin bir yönünü sürekli göstermek gerek halk ve gerekse diğer müzik alanları adına haksızlık edilmiş olur kanaatindeyim. Halen Trabzon’da bir yerel televizyon kanalının da bu yöndeki kararlılığını, yani folklor müziğini ekranlarına yansıtmadığını bilmekteyim. Bu kararın doğru bir kural olduğunu onaylamakta mümkün değildir.

Trabzon Belediyesi tarafından her yıl yapılıyor olması durumuyla görsellikte kalan Türk Halk ve Türk Sanat Müziği Ses yarışmalarında derece alan başarılı genç sanatçı adayı kardeşlerimi Kültür-Sanat günleri gibi özel günlerde önemsenmemelerini hep merak eder dururum. Şu günlerde yine Trabzon Belediyesi tarafından üçüncüsü yapılacak olan Kültür-Sanat Festivali Programı kapsamında her geçen yıl olduğu gibi bu yıl da Türk Sanat Müziğine yer vermemesi ya da düşünülmemesi bu şehrin müzik kültürüne ne denli taraf olduğuna kanıt olarak bu duygularımı da belirtmek isterim.

Gerek Trabzon ve gerekse Karadeniz Bölgesine ait internet sitelerinde, Kültür-Sanat içeriğinde etnik ve otantik müzik kültüründen başka bir müzik alanı yokmuş gibi yer verilmeyişinin duyarsızlığına da hüzün duyuyorum…

Işık ATAKAN
E-Posta:
Bu e-posta adresi spam robotlarından korunuyor. Görebilmek için JavaScript etkinleştirilmelidir.

Her hakkı saklıdır. Yazarının ve Serander.Net'in izni olmaksızın alıntı yapılamaz, kullanılamaz. Bilgi için: Bu e-posta adresi spam robotlarından korunuyor. Görebilmek için JavaScript etkinleştirilmelidir.

Karadeniz Folkloru (Halk Bilim)

Karadeniz Tarihi

Karadeniz Tarihi

Karadeniz Tarihi
Karadeniz Tarihi ile ilgili en geniş bilgiler Serander.Net'te!

Karadeniz Folkloru (Halk Bilim)

Karadeniz Folkloru (Halk Bilim)
Karadeniz Halk Kültürü ile ilgili bilmedikleriniz Serander.Net'te!

Gezi & İnceleme

Karadeniz Gezi & İnceleme
Karadeniz hakkında Gezi İnceleme yazılarıyla çok şey bulacaksınız.

Karadeniz Türküleri

Karadeniz Türküleri
Karadeniz Türküleri ile ilgili en geniş bilgiler Serander.Net'te!

Röportaj ve Söyleşiler

Röportaj & Söyleşi
Röportajlarımız ve Söyleşilerimizi keyifle okuyacaksınız...